ข้าพเจ้า นางสาววริศรา ทวิชศรี นักศึกษาชั้นปีที่ 4 สาขาวิชาสารสนเทศศาสตร์และบรรณารักษศาสตร์ คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสุราษฎร์ธานี ได้เข้ารับการฝึกประสบการณ์วิชาชีพ ณ สำนักวิทยบริการและเทคโนโลยีสารสนเทศ มหาวิทยาลัยสวนดุสิต (One World Library) ระหว่างวันที่ 17 พฤศจิกายน พ.ศ. 2568 ถึงวันที่ 27 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2569 รวมระยะเวลา 3 เดือน การฝึกประสบการณ์ในครั้งนี้ทำให้ข้าพเจ้าได้เรียนรู้บทบาทของห้องสมุดในยุคปัจจุบัน ซึ่งมิได้เป็นเพียงสถานที่จัดเก็บหนังสือ หากแต่เป็นศูนย์กลางแห่งการเรียนรู้ที่ขับเคลื่อนด้วยเทคโนโลยีสารสนเทศ และมุ่งเน้นการให้บริการที่ตอบสนองความต้องการของผู้ใช้ในยุคดิจิทัล
ตลอดระยะเวลาการฝึกงาน ข้าพเจ้าได้รับมอบหมายให้ปฏิบัติงานด้านการวิเคราะห์และจัดหมวดหมู่ทรัพยากรสารสนเทศ (Cataloging) ซึ่งเป็นกระบวนการสำคัญในการเปลี่ยนหนังสือหนึ่งเล่มให้กลายเป็นข้อมูลดิจิทัลที่สามารถสืบค้นได้อย่างเป็นระบบ โดยเริ่มจากการวิเคราะห์เนื้อหาเพื่อกำหนดหัวเรื่องและให้เลขหมู่ตามระบบ Library of Congress Classification (LC) ซึ่งเป็นระบบมาตรฐานที่นิยมใช้ในห้องสมุดมหาวิทยาลัย จากนั้นจึงดำเนินการลงรายการบรรณานุกรมในระบบฐานข้อมูลห้องสมุดอัตโนมัติ ตามมาตรฐาน MARC 21 หรือ RDA โดยบันทึกรายละเอียดสำคัญ เช่น ชื่อเรื่อง ชื่อผู้แต่ง ครั้งที่พิมพ์ พิมพลักษณ์ ลักษณะทางกายภาพ และเลข ISBN พร้อมทั้งจัดทำเลขเรียกหนังสือเพื่อนำไปจัดทำสันปกสำหรับการจัดเก็บบนชั้นหนังสืออย่างถูกต้องและเป็นระเบียบ ประสบการณ์ในส่วนนี้ช่วยพัฒนาทักษะการวิเคราะห์ข้อมูล ความละเอียดรอบคอบ และความเข้าใจในระบบการจัดระเบียบสารสนเทศ ซึ่งเป็นพื้นฐานสำคัญของวิชาชีพบรรณารักษ์
นอกจากนี้ ข้าพเจ้ายังได้ปฏิบัติงานด้านการจัดทำหนังสืออิเล็กทรอนิกส์ (E-book) ซึ่งเป็นกระบวนการแปลงทรัพยากรสิ่งพิมพ์ให้อยู่ในรูปแบบดิจิทัลที่สามารถเข้าถึงได้ทุกที่ทุกเวลา โดยเริ่มจากการสแกนต้นฉบับด้วยเครื่อง Book Scanner เพื่อให้ได้ไฟล์ภาพที่มีความคมชัด จากนั้นดำเนินการปรับแต่งไฟล์ เช่น การตัดขอบภาพ ปรับแสง และจัดเรียงลำดับหน้าให้ถูกต้อง พร้อมทั้งทำกระบวนการ OCR (Optical Character Recognition) เพื่อแปลงไฟล์ภาพให้เป็นข้อความที่สามารถสืบค้นภายในเล่มได้ และจัดทำไฟล์ในรูปแบบมาตรฐาน เช่น PDF ก่อนนำขึ้นสู่ระบบห้องสมุดดิจิทัลและลงรายการบรรณานุกรมเพื่อเชื่อมโยงกับระบบสืบค้น (OPAC) ประสบการณ์นี้ทำให้ข้าพเจ้าเห็นถึงความสำคัญของเทคโนโลยีในการขยายโอกาสการเข้าถึงความรู้ และตระหนักถึงบทบาทของบรรณารักษ์ในยุคดิจิทัลที่ต้องสามารถประยุกต์ใช้เทคโนโลยีสารสนเทศได้อย่างมีประสิทธิภาพ
ในส่วนของงานบริการหน้าเคาน์เตอร์ ข้าพเจ้าได้ฝึกปฏิบัติงานด้านบริการยืม–คืน โดยใช้ระบบห้องสมุดอัตโนมัติในการบันทึกข้อมูลผ่านการสแกนบาร์โค้ด ตรวจสอบวันกำหนดส่ง และให้คำแนะนำแก่ผู้ใช้บริการ งานส่วนนี้ช่วยพัฒนาทักษะการสื่อสาร ความอดทน ความถูกต้องแม่นยำ และจิตบริการ ซึ่งเป็นคุณลักษณะสำคัญของผู้ปฏิบัติงานด้านบริการสารสนเทศ
อีกทั้ง ข้าพเจ้ายังได้มีโอกาสร่วมปฏิบัติงานด้านการให้บริการเครื่องมือปัญญาประดิษฐ์ (AI Service) ซึ่งสะท้อนถึงการปรับตัวของห้องสมุดสู่การเป็น Smart Library โดยได้แนะนำผู้ใช้บริการเกี่ยวกับการใช้เครื่องมือ AI เช่น ChatGPT, Gemini เพื่อช่วยในการสรุปบทความ สืบค้นงานวิจัย และจัดทำบรรณานุกรม ตลอดจนให้ความรู้ด้าน AI เพื่อส่งเสริมการใช้งานอย่างถูกต้อง เหมาะสม และมีจริยธรรม ประสบการณ์ดังกล่าวทำให้ข้าพเจ้าเห็นว่าบรรณารักษ์ยุคใหม่จำเป็นต้องมีความรู้ด้านเทคโนโลยีและสามารถทำหน้าที่เป็นผู้เชี่ยวชาญด้านการจัดการความรู้ควบคู่ไปกับการให้บริการสารสนเทศ
สรุปได้ว่าสามารถนำไปใช้ในชีวิตปรจำวันได้ในอาชีพข้างหน้า ทักษะการจัดระเบียบ การฝึกทำ Cataloging ช่วยให้คุณมีระบบระเบียบในการจัดการข้อมูล ไม่ว่าจะเป็นไฟล์งานในคอมพิวเตอร์ หรือการจัดหมวดหมู่ความคิดในชีวิตประจำวันให้ค้นหาง่ายและเป็นระบบ ความเป็นมืออาชีพด้านดิจิทัล การทำ E-book และใช้ระบบอัตโนมัติ ทำให้คุณพร้อมรับมือกับเทคโนโลยีใหม่ๆ ได้เร็ว ไม่กลัวการเปลี่ยนแปลง และสามารถเลือกใช้เครื่องมือดิจิทัลมาทุ่นแรงในการทำงานได้จริง การทำงานร่วมกับ AI คุณได้เรียนรู้วิธีใช้ AI เป็นผู้ช่วยในการเข้าถึงความรู้ ซึ่งเป็นทักษะที่จำเป็นมากในปัจจุบัน ช่วยให้คุณหาคำตอบหรือแก้ปัญหาต่างๆ ได้อย่างรวดเร็วและแม่นยำขึ้น ทัศนคติการเรียนรู้ตลอดชีวิต การเข้าใจ "พลวัต" ของวิชาชีพทำให้คุณเห็นความสำคัญของการไม่หยุดนิ่ง พร้อมที่จะ Upskill/Reskill ตนเองอยู่เสมอเพื่อให้เท่าทันโลกที่เปลี่ยนแปลงตลอดเวลา สรุปประเด็นสำคัญและข้อคิด
โดยสรุป การฝึกประสบการณ์วิชาชีพในครั้งนี้ทำให้ข้าพเจ้าได้พัฒนาทักษะการจัดระเบียบข้อมูล ความสามารถด้านเทคโนโลยีดิจิทัล การทำงานร่วมกับระบบอัตโนมัติและปัญญาประดิษฐ์ ตลอดจนปลูกฝังทัศนคติของการเรียนรู้ตลอดชีวิต ห้องสมุดในปัจจุบันได้ก้าวข้ามบทบาทดั้งเดิม สู่การเป็นศูนย์กลางการเรียนรู้ที่ขับเคลื่อนด้วยเทคโนโลยี และบรรณารักษ์ยุคใหม่จำเป็นต้องพัฒนาตนเองอย่างต่อเนื่องเพื่อให้เท่าทันการเปลี่ยนแปลงของโลกดิจิทัล ข้าพเจ้าตระหนักว่าประสบการณ์ครั้งนี้เป็นรากฐานสำคัญในการเตรียมความพร้อมสู่การประกอบวิชาชีพในอนาคตอย่างมีประสิทธิภาพและเป็นมืออาชีพ
อ้างอิงจาก : ChatGPT
จำทำโดย : นางสาว วริศรา ทวิชศรี นักศึกษาชั้นปีที่4 สาขาวิชา สารสนเทศศาสตร์และบรรณารักษศาสตร์ คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ นักศึกษาจากมหาวิทยาลัยราชภัฏสุราษฎร์ธานี
ความคิดเห็น
ยังไม่มีความคิดเห็น
เข้าสู่ระบบ เพื่อแสดงความคิดเห็น